Een onderzoeker laat zich vrijwillig door giftige slangen bijten voor de wetenschap

Als autodidact groeide hij uit tot directeur herpetologie bij Centivax; hij laat zich bijten, soms met ziekenhuisopname tot gevolg, om samen met immunoloog Jacob Glanville een ambitieus project vooruit te helpen. Hun inzet, Centi-LNX-D9, mikt op een universeel antigif voor kansarme plattelandsgebieden, waar elke minuut levens kost. Achter dit verhaal schuilt een wereldwijde nood die veel te lang over het hoofd is gezien en een dagelijkse confrontatie met gevaar.

Een man tegenover het gif: wie is Tim Friede?

Tim Friede is een liefhebber van reptielen die een jeugdige nieuwsgierigheid omzette in een ongewone wetenschappelijke zoektocht. Als autodidact in de herpetologie werd hij bekend door een radicale aanpak die erop gericht is de effecten van het gif van giftige slangen te begrijpen en tegen te gaan.

Zijn methode, omstreden maar methodisch, bestaat erin zich zich vrijwillig laten bijten door giftige slangen en zich bloot te stellen aan gecontroleerde doses gif, met als doel persoonlijke immuniteit op te bouwen en antilichamen te genereren die nuttig zijn voor onderzoek.

Met die unieke ervaring bekleedt hij vandaag de functie van directeur herpetologie bij Centivax, waar zijn profiel als experimentator en kenner van slangengedrag innovatieve projecten voedt rond tegenmaatregelen bij slangenbeten.

Van zijn lichaam een levend laboratorium maken

Van autodidactische liefhebber tot bijdrager aan toegepast onderzoek: zijn parcours liep buiten de gebaande paden. De protocollen die hij in de loop der jaren verfijnde, lieten zien hoe een menselijk lichaam immuunreacties kan opbouwen tegen uiteenlopende gifstoffen

Hij telt meer dan 200 beten door verschillende soorten, een reeks blootstellingen bedoeld om een breed spectrum aan antilichamen te produceren. Die immuunreacties boden een springplank om gedeelde toxische doelwitten in kaart te brengen en mogelijkheden voor kruisneutralisatie te verkennen.

De tol was aanzienlijk: zware systemische reacties, ziekenhuisopnames en een gedocumenteerde hartstilstand, een scherpe herinnering dat deze aanpak riskant blijft, zelfs met voorbereiding en toezicht.

Wanneer twee geesten elkaar ontmoeten: de geboorte van een universeel project

Zijn ontmoeting met Jacob Glanville, immunoloog en oprichter van Centivax, zette een samenwerking in gang rond de ontwikkeling van breedwerkende antilichamen. Het idee: inzichten uit zelfimmunisatie en antilichaamtechnologie benutten om meer universele behandelingen te ontwerpen.

Daaruit kwam Centi-LNX-D9 voort, een kandidaat-universeel antigif dat meerdere slangengiffen kan neutraliseren zonder dat je de soort precies hoeft te identificeren. Het doel is de kritieke tijd tussen de beet en het toedienen van een doeltreffende behandeling te verkorten.

De beoogde impact is groot in regio’s met een hoge incidentie en beperkte middelen, vooral in Sub-Saharaans Afrika en in ruraal Azië, waar toegang tot zorg, productbeschikbaarheid en logistiek snelle behandeling afremmen.

Een mondiaal probleem dat veel te lang is genegeerd

Volgens de WHO veroorzaken slangenbeten jaarlijks ongeveer 81.000 tot 138.000 doden, en laten ze honderdduizenden mensen achter met blijvende gevolgen. Ondanks die zware last blijft de aanpak van slangenvergiftiging ondergefinancierd en onderbelicht.

• Specificiteit van behandelingen: de meeste antigiffen zijn soortspecifiek of werken slechts tegen een kleine groep, wat ingrijpen bemoeilijkt als de slang niet is geïdentificeerd.
• Kosten en logistiek: dure producten, nood aan een koudeketen en toediening in het ziekenhuis, waardoor de toegang in afgelegen gebieden vertraging oploopt.
• Bevoorrading en bijwerkingen: frequente tekorten, wisselende kwaliteit en risico op reacties door preparaten van dierlijke oorsprong.

Een echt universeel antigif kan die knelpunten verlichten: gestroomlijnde voorraden, eenvoudige uitrol, gestandaardiseerde protocollen en een betere dekking van afgelegen gemeenschappen.

Wetenschappelijke uitdaging en humanitaire hoop

De tomeloze inzet van Tim Friede, ondanks aanzienlijke persoonlijke risico’s, laat een zeldzame vastberadenheid zien in dienst van een wereldwijd gezondheidsprobleem dat veel te lang is genegeerd.

Als Centi-LNX-D9 zijn doelen haalt, kan het de zorg op zijn kop zetten: neutralisatie van meerdere soorten met één middel, kortere tijd tot behandeling, eenvoudiger toeleveringsketens en lagere totale behandelkosten.

De volgende stappen zijn onder meer bredere preklinische validatie, veiligheidsstudies, klinische proeven, kostenefficiënte industrialisering en toegangspartnerschappen in landen met een hoge incidentie, zodat de innovatie zich vertaalt in echt geredde levens, precies daar waar de nood het grootst is.