Zo oud lijken je hersenen écht na een paar jaar slaaptekort

Wat slecht slapen met je hersenen doet

Wie vaak wakker ligt of te kort slaapt, merkt dat al snel aan zijn concentratie. Maar uit nieuw onderzoek van het Zweedse Karolinska Institutet blijkt dat er meer aan de hand is. Slechte slapers hebben hersenen die er gemiddeld bijna een jaar ouder uitzien dan verwacht. In totaal werden 27.000 mensen onderzocht, waarbij wetenschappers hun slaapgewoontes vergeleken met hersenscans.

De onderzoekers keken naar vijf factoren: of iemand een ochtend- of avondmens is, het gemiddeld aantal slaapuren, klachten van slapeloosheid, snurken en extreme slaperigheid overdag. Wie op vier van de vijf punten goed scoorde, werd een ‘gezonde slaper’ genoemd. Wie slechts één of geen goed punt haalde, viel onder de ‘ongezonde slapers’. En dat verschil is duidelijk zichtbaar in de hersenen.

via GIPHY

Het brein als schoonmaker van zichzelf

Tijdens je slaap gaat er in je hoofd een bijzonder proces aan de gang: het glymfatische systeem. Dat is een soort schoonmaakdienst die afvalstoffen en schadelijke eiwitten uit je hersenen verwijdert. Als je slecht of te kort slaapt, werkt dat systeem minder goed. Afval hoopt zich dan op, waardoor je hersenen letterlijk sneller verouderen.

Op de lange termijn kan dat leiden tot geheugenproblemen, concentratieverlies en zelfs een verhoogd risico op neurologische aandoeningen. Daarnaast blijkt dat chronisch slaaptekort de kans vergroot op ziektes als obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten – allemaal aandoeningen die óók invloed hebben op de gezondheid van je brein.

Kleine gewoontes, groot effect

Gelukkig kun je zelf veel doen om beter te slapen. Beweging is de eenvoudigste start: ga overdag vaker naar buiten of maak een wandeling na het eten. Door fysieke inspanning wordt je lichaam moe en val je ’s avonds sneller in slaap.

Vermijd cafeïne in de uren voor het slapengaan – niet alleen koffie, maar ook thee met theïne kan je wakker houden. En geef je hersenen tijd om te schakelen: dim het licht, leg je telefoon weg en zorg dat je slaapkamer donker en koel is. Zo krijgt je lichaam het signaal dat het nacht is, en kan de natuurlijke aanmaak van melatonine op gang komen.

Bekijk ook

Slaap je met de deur open? Lees dit vóór je naar bed gaat | Upcoming

Deze simpele gewoonte kan letterlijk je leven redden. Lees waarom slapen met de deur dicht beter is voor je gezondheid en veiligheid.

Waarom een paar uur slaap meer het verschil maken

Slaap wordt vaak onderschat, maar het is een van de belangrijkste vormen van onderhoud voor je hersenen. Een paar extra uren per nacht kunnen het verschil maken tussen een brein dat achteruitgaat en een brein dat zich herstelt. Door beter te slapen houd je je geheugen scherper, je stemming stabieler en – zoals dit onderzoek laat zien – je hersenen jonger dan je kalenderleeftijd doet vermoeden.