Je brein kan het niet aan: dit is waarom kantoorborrels altijd ontsporen

Bier bij je bureau, prosecco bij de printer

Iedereen kent het: nuchter ben je op werk professioneel en keurig, maar zodra er een fles wijn op tafel komt, verandert de sfeer. Collega’s die normaal stil zijn, staan ineens op tafels, en iemand zegt nét iets te eerlijk wat hij van de manager vindt. Volgens onderzoek van de Universiteit van Birmingham is dat geen toeval — het heeft alles te maken met hoe ons brein omgaat met omgeving en alcohol.

Ons brein leert namelijk om de effecten van alcohol deels te compenseren in situaties waarin we vaker drinken, zoals een café of thuis met vrienden. We weten onbewust: hier hoort drank bij, hier mag ik losser zijn. Maar op kantoor is dat anders. Daar is je brein ingesteld op concentratie, beleid en controle. Zodra je dan alcohol drinkt in die ‘nuchtere’ omgeving, herkent je brein het niet meer en verliest het sneller zijn rem.

Je brein is een gewoontedier – en dat werkt tegen je

Volgens dr. Suzanne Higgs, die het onderzoek leidde, hebben we simpelweg geen “tolerantie” opgebouwd voor drinken op het werk. Wanneer je in de kroeg een biertje drinkt, heeft je brein geleerd om daar op te reageren. Op kantoor niet. Daardoor heeft dezelfde hoeveelheid alcohol daar een groter ontremmend effect.

Ook speelt mee dat je op een kantoorfeest meestal niet met je hechte vriendenkring bent. Die sociale afstand maakt dat je gedrag sneller ontspoort. Je voelt je ongemakkelijker, zoekt ontspanning in drank – en dat werkt averechts.

De rol van omgeving: van werkmodus naar feestmodus

Wat hier meespeelt, is zogeheten contextafhankelijk gedrag. Je brein koppelt herinneringen, emoties en gewoonten aan specifieke plekken. Je bureaustoel en je Teams- of Slack-scherm roepen normaal de ‘werkstand’ op: gefocust, alert, beheerst. Maar zodra je gaat wijnen op je werk, botsen die twee systemen. De hersenen raken letterlijk in de war.

In een experiment bleek dat proefpersonen die in een “werkachtige” kamer dronken, sneller hun rem kwijt waren dan in een omgeving die aan gezelligheid deed denken. Met andere woorden: de omgeving beïnvloedt niet alleen hoe je je voelt, maar ook hoe sterk alcohol op je inwerkt.

Waarom dit kleine inzicht veel verklaart

Kantoorborrels hebben dus niet per se meer drank of wilder gedrag dan kroegavonden – ze zijn gewoon neurologisch riskanter. De volgende keer dat iemand op het bureau danst of te eerlijk wordt over het kerstpakket, weet je: het is niet (alleen) zijn schuld. Zijn brein was simpelweg op de verkeerde plek voor een glas wijn.