Wetenschappers onderzoeken passerende komeet maar stuiten op deze mysterieuze signalen

Op 24 oktober richtten wetenschappers de Zuid-Afrikaanse MeerKAT-telescoop op een passerende komeet. Niet zomaar een, maar een interstellaire bezoeker: 3I/Atlas. Terwijl hij zijn dichtste punt bij de Zon naderde, ving de telescoop plots een reeks zwakke radiosignalen op.

De bron bleek het oppervlak van de komeet zelf. Door de hitte van de Zon begon het ijs te verdampen. Daarbij kwamen watermoleculen vrij die door zonlicht werden afgebroken in hydroxyl. Die moleculen zenden radiogolven uit, precies op de frequenties die astronomen opmerkten.

Voor het eerst klonk zo’n geluid van een object dat niet uit ons zonnestelsel afkomstig is. Het was geen boodschap uit de kosmos, maar een natuurlijk gevolg van zonnewarmte, ijs en chemie. Toch was het voor onderzoekers een moment om even stil van te worden.

Geen buitenaards signaal, wel een primeur

De ontdekking kwam van een team onder leiding van astronoom D.J. Pisano. Hij bevestigde dat dit het eerste radiobewijs ooit is van een interstellaire komeet. De gegevens laten zien dat 3I/Atlas zich niet alleen laat bekijken, maar ook beluisteren.

Volgens Harvard-astrofysicus Avi Loeb is de verklaring eenvoudig. Wanneer de Zon een komeet verwarmt, stijgt de temperatuur, verdampt het ijs en ontstaan herkenbare radiosignalen. Een proces dat we kennen van lokale kometen, maar nog niet van bezoekers uit andere sterrenstelsels.

Dat maakt de ontdekking bijzonder. Voor het eerst laat een komeet van buiten ons zonnestelsel zich vangen in radiogolven. Een technisch hoogstandje, want het signaal was extreem zwak en kwam slechts enkele graden van de Zon vandaan.

Een toevallige link met een oud mysterie

De baan van 3I/Atlas bleek opvallend dicht te liggen bij de richting van het beroemde Wow-signaal uit 1977. Dat radiosignaal uit het sterrenbeeld Boogschutter werd ooit gezien als mogelijk bewijs voor buitenaards leven. De gelijkenis zorgde voor een golfje nostalgie, maar verder niets.

Loeb noemt het een toeval. De komeet beweegt binnen negen graden van de Wow-richting, maar het signaal zelf is natuurkundig verklaard. Geen aliens, geen bericht uit de verte, alleen ijs dat zingt in zonlicht.

Een stille fluistering van ver

3I/Atlas is pas de derde interstellaire reiziger die we ooit hebben gezien, na ‘Oumuamua en Borisov. Waar eerdere kometen vooral optisch werden bestudeerd, opent deze ontdekking een nieuwe manier van luisteren.

Met toekomstige telescopen, zoals het Square Kilometre Array, hopen astronomen meer van dit soort signalen op te vangen. Niet om te luisteren naar buitenaards leven, maar om te begrijpen hoe de bouwstenen van kometen zich gedragen buiten ons zonnestelsel.

Het bleek geen buitenaardse boodschap, maar een fluistering van ijs dat smelt in het zonlicht. Soms zegt zo’n natuurlijk geluid meer dan de luidste roep uit de ruimte.