Psychologen verklaren waarom valsspelen bij bordspellen soms juist een teken van intelligentie is

De kick van het bedriegen

Het is kerstvakantie of een regenachtige zondag en de bordspellen komen op tafel. Binnen een half uur is de sfeer vaak gespannen omdat iemand de regels net even anders interpreteert dan de rest. We doen vaak alsof valsspelers het plezier willen verpesten, maar psychologisch gezien is het een stuk complexer. Er zit een heel dunne lijn tussen een beetje oneerlijk zijn en keihard de boel flessen.

Zelfs als je het niet van plan was, geeft het stiekem een kick als je per ongeluk geen huur betaalt in Monopoly en niemand het doorheeft. Die kleine adrenalinestoot is verslavend. Maar uit onderzoek van Mia Consalvo, professor aan de Concordia University in Montreal en auteur van het boek Cheating, blijkt dat er een specifiek type mens is dat vaker de regels aan zijn laars lapt. En dat is niet de verliezer die wanhopig probeert te winnen.

Winnaars zijn de grootste valsspelers

Het klinkt onlogisch, maar het zijn juist de mensen die goed zijn in een spel die vaker valsspelen. Consalvo noemt dit gaming capital. Als jij bekendstaat als de beste speler van de groep, wil je die status behouden.

De angst om je reputatie als winnaar te verliezen is een veel sterkere motivatie dan de wil om te winnen. Het doet fysiek pijn om van je troon gestoten te worden. Daarom zijn het vaak de fanatiekelingen en de hoogvliegers die net even dat extra kaartje pakken om hun eer te redden. Uit onderzoek van Kerry Ritchie blijkt zelfs dat in academische kringen de studenten met de hoogste cijfers het vaakst frauderen. Ze voelen simpelweg de meeste druk om aan de top te blijven.

Het ligt aan het spel

Er is nog een reden waarom we massaal cheaten, en die is eigenlijk heel logisch. Soms is een spel gewoon slecht ontworpen of saai. Als je in een videogame vastzit door een foutje in het design, is er geen lol meer aan.

Op dat moment is valsspelen geen teken van zwakte, maar een creatieve oplossing om verder te komen. Onderzoekers vergelijken het met het lezen van een boek. Als een hoofdstuk saai is, sla je het soms over. Bij een spel kan dat vaak niet, tenzij je de regels breekt. In je eentje is dat prima en werkt het zelfs stressverlagend. Je neemt de controle terug en speelt voor god in je eigen wereldje.

Creatief of asociaal?

Toch blijft er een groot verschil tussen in je eentje de regels buigen of je vrienden oplichten. Uit onderzoek naar de online game Whyville bleek dat valsspelen tegen andere mensen uiteindelijk het plezier voor iedereen verpest. Maar zolang het bij een onschuldig potje pesten blijft, is het volgens de experts vooral een teken dat je creatief bent en graag problemen oplost. Dus als oma straks weer een kaart uit haar mouw tovert, weet je dat ze gewoon haar status als familiehoofd probeert te beschermen.